Zergatik hainbeste adeitasun
Saiko Shihan Tamanok edonork egingo lukeen galdera egiten zuen: zertarako hainbeste etiketa arte martzial batean? Helburu bakarra beste bati nagusitzea balitz, Reia soberan legoke. Baina budoak beste zerbait bilatzen du. Norbait adeitasunez tratatzea hura errespetatzea da, eta errespetua elkarrekikoa denean, bakea sortzen da. Horregatik, Japonian, Reiari garrantzirik ematen ez dion artea ez da budotzat hartzen.
«La cortesía es vigilancia.» («Adeitasuna erne egotea da.») — Saiko Shihan Toshio Tamano, Kata Sanchin
Shorei-Kanen, adeitasunaren eskolan, zeremoniala ez da garrantzitsuaren aurreko izapide bat. Garrantzitsuaren parte da.
Sartzean: Senshin
O’Sensei Toguchik laurogeita hemeretzi urteko kaligrafo handi bati eskatu zion bi hitz idazteko bere dojoaren sarrerarako: Sen Shin, «garbi ezazue zuen espiritua».
«Lo más importante cuando entráis en él es purificar vuestro espíritu. Debéis olvidar vuestra familia, trabajo, status social, colegio, etc.» («Bertan sartzean garrantzitsuena zuen espiritua garbitzea da. Ahaztu egin behar dituzue familia, lana, gizarte-maila, ikastetxea, etab.») — O’Sensei Seikichi Toguchi, El Zen y el camino del guerrero
Atea zeharkatzean, zutik agurtzen da, gela hutsik egon arren. Inork ez du ikusten. Horregatik, hain zuzen ere, du balioa: entrenamenduari ez dagokiona kanpoan uzteko unea da. Oinez sartzen da, uniforme garbiarekin, presarik eta zaratarik gabe.
Agurra, urratsez urrats
Klasea erritu berarekin hasi eta amaitzen da. Dojo bakoitzak bere gelara egokitzen du, baina hitzak eskola osoarenak dira:
- Shugo. Taldea lerrokatu egiten da, graduen arabera, gelako ohorezko tokiaren aurrean.
- Kiotsuke. Arreta: gorputza geldi, begirada aurrera.
- Seiza. Denak belauniko esertzen dira orpoen gainean, bizkarra zuzen.
- Mokuso. Begiak itxita, arnasa motela eta sakona. Gorputza eta burua lasaitzen uzten dira. Mokuso yame aginduak amaiera ematen dio kontzentrazioari.
- Shinden ni rei. Dojoari agurra, tokiari eta hura posible egin zutenei esker onez.
- Sensei ni rei. Maisuari agurra; hark itzuli egiten du.
- Otagai ni rei. Kideen arteko agurra. Bestea gabe ezin da ikasi.
- Kiritsu. Zutik. Mugimendua hasten da.
Gehien entzuten diren bi hitzak
Onegaishimasu (お願いします). «Mesedez, irakatsi iezadazu», «mesedez, lagundu iezadazu». Klasea hastean esaten da, bikoteka lan egin aurretik kidea agurtzean eta zuzenketa bat eskatzean. Ikasteko bestea behar duela dakienaren apaltasuna da.
Arigatō gozaimashita (ありがとうございました). «Eskerrik asko», jasotakoagatik. Klasea amaitzean eta kide batekin egindako lan bakoitza amaitzean esaten da. Esker ona ez da berez ulertzen: adierazi egiten da.
Shorei-Kanen ez da beste estilo batzuetatik hartutako baiezko interjekziorik erabiltzen. Onegaishimasu esanez eskatzen da, eta Arigatō gozaimashita esanez eskertzen.
Seiza
Seiza dojoan esertzeko modua da: belauniko, orpoen gainean eserita, bizkarra zuzen eta eskuak izterren gainean. Seizan hasi eta amaitzen da klasea, baita Daruma Taisoaren praktika ere. Hasieran kostatu egiten da. Denborarekin, lasaitasunerako toki bihurtzen da.
Klasean zehar
- Rei aurretik eta ondoren. Kidea agurtzen da harekin lan egin aurretik eta amaitzean.
- Arreta. Senseiak hitz egiten duenean, gorputza geldi dago eta begirada harengan.
- Hajime eta yame. Hajime entzutean hasten da, eta berehala gelditzen yame entzutean. Yasume atsedena da.
- Kideaz arduratzea. Gehien dakienak zaintzen du gehien. Hasiberri batekin lan egiten duenak bere indarra eta erritmoa egokitzen ditu.
- Zanshin. Arreta ez da amaitzen teknika amaitzen denean.
Amaitzean
Klasea hasi zen bezala amaitzen da: lerrokatuta, seizan, mokuso eta agur berak. Ondoren, Arigatō gozaimashita. Irtetean, beste agur bat zutik, gelarantz.
O’Sensei Toguchik deitoratzen zuen askok dojoan adeitasunez jokatu eta irtetean ohitura horiek atean uzten zituztela. Zeremonialaren helburua justu kontrakoa da: adeitasuna gurekin batera irtetea.